Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği, 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 7552 sayılı İklim Kanununa dayanan Yönetmelik; sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu ekonomik faaliyetleri desteklemeyi, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışını teşvik etmeyi ve piyasada yeşile boyamayı önlemeyi amaçlıyor.
Kısaca
- Taksonomi, iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlayan ekonomik faaliyetleri belirleyen bir sınıflandırma sistemi.
- Bir faaliyetin "uyumlu" sayılması için çevresel hedeflerden en az birine önemli katkı, diğerlerine önemli zarar vermeme ve asgari sosyal koruma önlemlerine uyma şartları birlikte aranacak.
- Katı fosil yakıt kullanılan üretim faaliyetleri sürdürülebilir sayılmayacak.
- Finansal kuruluşlar için raporlama zorunluluğu 1 Ocak 2029'da başlayacak.
Altı çevresel hedef
Yönetmelik altı çevresel hedef sayıyor: sera gazı emisyonlarının azaltımı, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü ile biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve restorasyonu.
"Uygun" ve "uyumlu" faaliyet
Yönetmeliğin ekinde (Ek-1) yer alan ekonomik faaliyetler "uygun ekonomik faaliyet" olarak tanımlanıyor. Bunlardan birinin "uyumlu" sayılabilmesi için üç şartı birlikte sağlaması gerekiyor:
- Çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlamak,
- Başka hiçbir çevresel hedefe önemli zarar vermemek,
- Asgari sosyal koruma önlemlerine uymak.
Önemli katkı ve önemli zarar vermeme, İklim Değişikliği Başkanlığının belirleyip internet sitesinde yayımlayacağı teknik tarama kriterlerine göre değerlendirilecek. Kriterler güncellenirse güncel hâli her yıl 15 Aralık'a kadar yayımlanacak ve izleyen yıldan itibaren geçerli olacak. Yönetmelik, Başkanlıkça belirlenecek kriterler doğrultusunda katı fosil yakıtlar kullanılan üretim faaliyetlerinin çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmeyeceğini açıkça hükme bağlıyor.
Yeşile boyama ise bir kurum, kuruluş veya işletmenin ürün ya da hizmetleri hakkında çevresel hedeflere katkı sağladığı algısını yaratmak için halkla ilişkiler, finansman, reklamcılık veya pazarlama yöntemlerinin aldatıcı şekilde kullanılması olarak tanımlandı.
Kimler raporlayacak?
- Ek-1'deki faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, Başkanlığın yayımlayacağı şablonlara uygun olarak raporlama yapabilecek; bunlar için raporlama isteğe bağlı.
- Aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve portföy yönetim şirketleri, bankalar ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri raporlama yapmak zorunda. Bu kuruluşların raporlama usul ve esaslarını ilgisine göre SPK, BDDK ve SEDDK belirleyecek.
- Finansal kuruluşlar 1/1/2029 tarihine kadar taksonomi raporlaması yapmak zorunda değil.
Raporlar, ilgili yılın mali tablo döneminin bitimini izleyen altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemine yüklenecek ve kamuoyuna açık olacak. Uygun faaliyetlerden kaynaklanan hasılat, yatırım harcaması ve işletme giderinin toplam içindeki payı yüzde 10'un altında kalan işletmeler, ilgili anahtar performans göstergesini rapora dahil etmeyebilecek.
Raporlama yapanlardan bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere İklim Kanununun 14 üncü maddesine göre idari para cezası uygulanacak.
Komite ve uzman grupları
Taksonomiden İklim Değişikliği Başkanlığı, on beş üyeli Türkiye Yeşil Taksonomisi Komitesi ve teknik uzman grupları sorumlu olacak. Komitede ilgili bakanlıkların yanı sıra Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Avrupa Birliği Başkanlığı, SPK, BDDK, SEDDK, Kamu Gözetimi Kurumu ve Merkez Bankası temsil ediliyor.